Ipsos tarafından yürütülen Ipsos Hane Tüketim Paneli verileri, Türkiye’de hane halkı alışveriş alışkanlıklarının son 10 yılda köklü bir dönüşüm geçirdiğini ortaya koyuyor. 2015–2025 dönemini kapsayan analiz; yalnızca fiyatlardaki artışı değil, alışveriş sıklığından ürün tercihlerine, kanal dağılımından marka yapısına kadar uzanan çok boyutlu bir değişimi gözler önüne seriyor.
Daha Sık Alışveriş, Daha Yüksek Sepet Tutarı
Araştırma verilerine göre hanelerin market alışveriş sıklığı artmaya devam ediyor.
2015 yılında haneler yılda ortalama 232 kez market alışverişi yaparken, bu sayı 2025’te 248’e yükseldi. Haftalık bazda bakıldığında alışveriş sıklığı yaklaşık 4 kereden 5 kereye yaklaştı. Bu artış, tüketicinin stoklu alışverişten uzaklaşıp daha küçük ama daha sık alışveriş yaptığı bir modele geçtiğine işaret ediyor.
Alışveriş sıklığı artarken, sepet başına ödenen tutardaki yükseliş çok daha çarpıcı. 2015’te bir alışveriş için ortalama 16 TL ödenirken, 2025’te bu tutar 265 TL seviyesine çıktı. Böylece sepet tutarı 10 yılda yaklaşık 16 kat arttı. Ipsos’un değerlendirmelerinde, geçmişte en küçük banknot ve madeni paralarla yapılabilen alışverişlerin, bugün en büyük banknotların bile yetersiz kaldığı bir noktaya geldiği vurgulanıyor. Bu tablo, kredi kartı ve dijital ödeme yöntemlerindeki hızlı artışı da açıklayan önemli faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Atıştırmalıkların Payı Büyüyor, Temel Gıda Geriliyor
Harcama kompozisyonundaki değişim, araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri. 2015 yılında toplam harcama içinde %12 paya sahip olan atıştırmalık ürünler, 2025’te %17’ye yükselerek en hızlı büyüyen kategori oldu. Buna karşılık, taze sebze-meyve ve ekmek hariç tutulduğunda temel gıda ürünlerinin payı geriledi.
Gıda ürünleri (et ve yağ dahil): %25 → %22
Süt ve süt ürünleri: %18 → %14
İçecekler: %11 → %12
Ev bakım ürünleri: %7 → %8
Kişisel bakım ürünleri: %10 → %9
Veriler, 2015’te temel gıda harcamalarının atıştırmalık harcamalarının iki katından fazla olduğunu; 2025’te ise bu farkın ciddi biçimde daralarak, temel gıdanın atıştırmalıklardan yalnızca yaklaşık %30 daha yüksek bir seviyede kaldığını gösteriyor. Bu durum, tüketim tercihlerinde pratiklik, hız ve anlık ihtiyaçlara yönelimin güçlendiğine işaret ediyor.
Kanal Tercihleri Değişiyor: İndirim Marketleri Öne Çıkıyor
Son 10 yılda alışveriş yapılan kanallar da önemli ölçüde değişti. Araştırmaya göre haneler alışverişlerini artık tek bir noktadan değil, ortalama 15 farklı mağazadan yapıyor. Çok kanallı bu yapı içinde indirim marketleri, hane bütçesinden aldığı payı en fazla arttıran kanal olarak öne çıkıyor. Buna karşılık bağımsız süpermarketler, bakkallar ve açık pazarlar, pay kaybeden kanallar arasında yer alıyor.
Açık ürünlerin payı azalırken, market markalı ürünlerin (PL) payı artıyor. Markalı ürünler içinde ise yerel markalar güç kazanırken, global markaların pazar payı artışında geride kaldığı görülüyor.
Yerel Markalar ve Mikro Alışveriş Dönemi
Ipsos verileri, tüketicinin yalnızca fiyat hassasiyetiyle değil; erişilebilirlik, hız ve yerelleşme ihtiyacıyla hareket ettiğini gösteriyor. Artan alışveriş sıklığı, “stoklu mutfak” anlayışının yerini anlık ve ihtiyaca yönelik mikro alışveriş modeline bıraktığını ortaya koyuyor. Bu dönüşüm, yerel markalar ve indirim marketleri için önemli fırsatlar yaratırken, perakende ekosisteminde rekabet dinamiklerini de yeniden şekillendiriyor.
Ipsos Türkiye CEO’su Sidar Gedik, verileri değerlendirirken son 10 yılda yaşanan pandemi ve ekonomik dalgalanmaların alışveriş davranışları üzerindeki etkisine dikkat çekerek; sıklık artışının, kanal çeşitlenmesinin ve atıştırmalık kategorisindeki orantısız büyümenin bu dönemin en belirgin göstergeleri olduğunu vurguluyor.
Perakendenin Yeni Dengeleri
Ipsos Hane Tüketim Paneli’nin 2015–2025 verileri; Türkiye’de alışverişin artık daha sık, daha parçalı, daha çok noktaya yayılan ve farklı önceliklerle şekillenen bir yapıya evrildiğini ortaya koyuyor. 2026’ya girerken perakende sektöründe rekabetin; fiyat kadar hız, erişim, yerel güç ve esnek çözümler etrafında yoğunlaşması bekleniyor.
Araştırma Hakkında
Bu içerikte yer alan bulgular, Ipsos tarafından yürütülen Ipsos Hane Tüketim Paneli araştırmasından derlenmiştir. Türkiye genelini temsil eden 14.000 haneden oluşan panel kapsamında, hanelerin ev içi satın alımlarına ilişkin veriler haftalık olarak toplanmakta ve uzun dönemli karşılaştırmalarla analiz edilmekte.
